Άρθρα Γ. Δαρδανού

Παραλογοτεχνία ή Λογοτεχνία του Παρά

Πάντα άρεσε η παραλογοτεχνία. Η δε ποιότητά της ήταν ανάλογη με τις εποχές. Δεν είναι τυχαίο ότι παλαιότερα έργα της λεγόμενης παραλογοτεχνίας κυκλοφορούσαν με μεγάλη επιτυχία, πολλά απ' αυτά μάλιστα σε συνέχειες. Δεν είναι τυχαίο ακόμη ότι πολλά από αυτά δεν ήταν καν.... παραλογοτεχνία αλλά εξαιρετικά λογοτεχνικά κείμενα. Φαίνεται ότι η εποχή που παράγει καλή λογοτεχνία, παράγει και... καλή παραλογοτεχνία, με τα επίπεδα και τις κατηγορίες αυτού του είδους να συγχέονται με έναν ενδιαφέροντα τρόπο τόσο για τους αναγνώστες όσο και για τους λογοτεχνικούς κριτικούς.
Ο λόγος εδώ όμως είναι για το επίπεδο της δικής μας παραλογοτεχνίας, της λογοτεχνίας που παράγει η δική μας εποχή. Δυστυχώς τολμώ να πω ότι το επίπεδό της είναι τέτοιο που επιβεβαιώνει το γλωσσικό ανέκδοτο: ΠαραΛογοτεχνία ή άλλως, την λογοτεχνία του παρά -αφού τον παρά έχουν μόνο κατά νου όλοι όσοι ασχολούνται μ' αυτό το είδος. Οι εκδότες δεν κάναμε τίποτα άλλο παρά να βάλουμε έξυπνα, φανταχτερά και γκοφράτα εξώφυλλα σε κείμενα που τις καλές εποχές της λογοτεχνίας -αλλά και της παραλογοτεχνίας- θα πουλιόταν στα περίπτερα σε φτηνές-πρόχειρες εκδόσεις και να μεταφέρουμε τον τόπο πώλησής τους στα βιβλιοπωλεία. Οι συγγραφείς του είδους; ʼνθρωποι από κάθε «φανταχτερό» χώρο με χαρακτηριστική απάντηση στις συνεντεύξεις που σπεύδουν να δώσουν παντού: «Διαβάζετε κλασικούς συγγραφείς;» «Γιατί οι κλασικοί έχουν διαβάσει εμένα;»
Αν η κυκλοφορία αυτών των αναγνωσμάτων είχε μοναδικό σκοπό να γεμίσει με μετρητά το πορτοφόλι του εκδότη με απώτερο σκοπό την έκδοση αληθινών ποιοτικών λογοτεχνικών έργων -όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, με τα περιοδικά που μοστράρουν στο εξώφυλλο ένα ημίγυμνο μοντέλο με σκοπό να προωθήσουν κατά το δυνατόν την υπόλοιπη ύλη του περιοδικού- τότε θα έλεγε κανείς δε βαριέσαι... Αλλά φαίνεται να έχουν κι άλλες σκοπιμότητες: τη δημιουργία ενός αναγνωστικού κοινού χωρίς καμία λογοτεχνική αξίωση και προσδοκία, ενός κοινού διεφθαρμένου και σε καμία περίπτωση απαιτητικού. Ο εκδότης δεν χρειάζεται να κουραστεί πια για να αναζητήσει το λογοτεχνικό κείμενο. Βγάζει ό,τι να 'ναι, φτάνει να εντάσσεται άνετα στην κατηγορία του «πιασάρικου». Χρησιμοποιούν μάλιστα και τίτλους απίστευτους, αυθάδεις, προκλητικούς: «Τον άντρα σου κεράτωνε και μάγια μην του κάνεις» ήταν ο τίτλος μιας πρόσφατης μεγάλης επιτυχίας που πέρασε στα ευπώλητα για αρκετές εβδομάδες. Και είναι όλοι ευχαριστημένοι, «συγγραφείς», εκδότες και βιβλιοπώλες. Και ο χορός καλά κρατεί. Ως πότε;