Άρθρα Γ. Δαρδανού

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

Τα τελευταία τριάντα χρόνια κάθε κυβέρνηση που ερχόταν στην εξουσία, για να μην πούμε κάθε Υπουργός Παιδείας είχε τη φιλοδοξία να κάνει μεταρρύθμιση - δηλαδή βαθιά και γενναία τομή - στα εκπαιδευτικά μας πράγματα. Αν δε μας απατά η μνήμη, απαριθμούμε τις σημαντικότερες: μεταρρύθμιση Κακλαμάνη, μεταρρύθμιση Σουφλιά, μεταρρύθμιση Τρίτση, μεταρρύθμιση Αρσένη, μεταρρύθμιση Γιαννάκου και τώρα οδεύουμε προς μεταρρύθμιση Διαμαντοπούλου: έχουμε δηλαδή μια μεταρρύθμιση κάθε 4-5 χρόνια! Μήπως είναι υπερβολή; Μήπως κάθε τέτοια πρωτοβουλία αποτελεί, θα υπέθετε κανείς, στην ουσία ματαιοδοξία κυβερνήσεων ή προσώπων και όχι πράξη υπαγορευόμενη από πραγματική ανάγκη; Κανείς φυσικά δε μπορεί ν' αμφισβητήσει ότι η παιδεία, σε κάθε χώρα άλλωστε, είναι ζωντανός οργανισμός, και όπως καθετί το ζωντανό, αναπόδραστα εξελίσσεται, αλλάζει, μεταβάλλεται, και κατά συνέπεια χρειάζεται κατά περιόδους δραστικές επεμβάσεις για διόρθωση εσφαλμένων, αποκατάσταση ατελειών, εξάλειψη μειονεκτημάτων, αναδόμηση πραγμάτων, αναμόρφωση ή αντικατάσταση σχολικών προγραμμάτων, αναδιάρθρωση ή ανανέωση διδακτικών μεθόδων - έπειτα όμως από εμπερίστατη και ενδελεχή μελέτη και έρευνα των εκπαιδευτικών πραγμάτων, και μάλιστα από ειδικούς επιστημονικούς φορείς, που έχουν τη δυνατότητα να το πραγματοποιήσουν.
Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να διατυπώσουμε κάποια ερωτήματα, που νομίζουμε και άλλοι πολλοί θα ήθελαν να κάνουν. Μήπως, ας πούμε, σε ζωτικούς τομείς της κοινωνίας, όπως παιδεία, υγεία, άμυνα κ.λπ. θα ήταν καλύτερα να υπήρχαν μόνιμοι, υπερ-κομματικά εκλεγμένοι υπουργοί;


Αναλογιζόμαστε, επί παραδείγματι εν προκειμένω, το «Ακαδημαϊκό Απολυτήριο» που θεσπίστηκε από την κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου 1963-1965 - έμπνευση και καινοτομία του σοφού παιδαγωγού Ευάγγελου Παπανούτσου. Μήπως η σπουδαία εκείνη πρωτοβουλία έπρεπε να διατηρηθεί μέχρι σήμερα με τις αναγκαίες βέβαια διορθωτικές παρεμβάσεις που θα απαιτούσαν στο μεταξύ; Αυτό δεν θα ήταν ισότιμο και ισοδύναμο με το γαλλικό Baccalaureat, κάτι που τώρα επιδιώκουμε να κάνουμε; Ή πάλι οι γνωστές «Δέσμες Μαθημάτων» που είχε θεσπίσει η μεταρρύθμιση Κακλαμάνη δεν είναι κάτι συναφές με τα «καλάθια» μαθημάτων που σκέφτονται τώρα να καθιερώσουν στο Λύκειο;
Ακούμε καταρχάς ότι ετοιμάζονται να αλλάξουν προγράμματα, βιβλία, μεθόδους διδασκαλίας, τρόπους επιμόρφωσης εκπαιδευτικών κ.λπ. Αλλά έχουν αξιολογηθεί τα προγράμματα, τα σχολικά εγχειρίδια κ.λπ. που έχουν ισχύσει ως σήμερα; Έχουν γίνει σχετικές έρευνες και έχουμε αποτελέσματα αυτών των ερευνών για όλα αυτά, που ετοιμαζόμαστε να αλλάξουμε; Πώς θα πάμε παρά πέρα, χωρίς να ξέρουμε τι έχουμε πετύχει ως τώρα;


Ξέρουμε ότι εδώ και δυο χρόνια έχουν εισαχθεί σε κάποιες τάξεις σχολείων ηλεκτρονικοί υπολογιστές, οι οποίοι μάλιστα διανεμήθηκαν δωρεάν στους μαθητές. Αλήθεια, τι απέγινε με τους υπολογιστές αυτούς; Αξιοποιήθηκαν όπως έπρεπε, ή, καθώς μερικοί λένε, χρησιμοποιούνται από τα παιδιά για ηλεκτρονικά παιχνίδια; Μήπως έγινε η προμήθειά τους για να ωφεληθούν μόνο κάποιες εταιρείες και πέραν τούτου ουδέν;
Μιλούμε τώρα, για πολλοστή φορά, για καινούργιο αναλυτικό πρόγραμμα και καινούργια βιβλία στην πρώτη Λυκείου από την επόμενη σχολική χρονιά. Ωστόσο πότε θα εκπονηθεί το νέο αυτό πρόγραμμα, και βάσει αυτού, να συγγραφούν και εκδοθούν τα νέα διδακτικά εγχειρίδια; Μα είμαστε σοβαροί ή παίζουμε εν ου παικτοίς;


Πέραν όμως από τα προγράμματα, τα εγχειρίδια, τις διδακτικές μεθόδους, τους τρόπους εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ κ.λ.π., μήπως έπρεπε πρώτ' απ' όλα να μιλήσουμε για τις βασικές αρχές και αξίες, που πρέπει ν' αποτελέσουν τον θεμέλιο λίθο της παιδείας μας; Τα ιδεώδη εκείνα που πρέπει να γίνουν οι οδηγητικοί φάροι - η ίδια η ψυχή του σχολείου μας; Μήπως θα έπρεπε να επιδιώξουμε πρωτίστως πώς στην εκπαίδευσή μας θα επικρατήσουν, σε όλες τις βαθμίδες της, η κριτική σκέψη και όχι η παπαγαλία, η αξιοκρατία και όχι η ευνοιοκρατία, η εργατικότητα και όχι το ραχατιλίκι, η σοβαρότητα και όχι ο χαβαλές, η ευνομία και όχι η ασυδοσία; Αλλά πώς θα επιτευχθούν όλ' αυτά χωρίς ποιοτικά βιβλία, χωρίς αξιοπρεπείς βιβλιοθήκες, ηλεκτρονικές ή επί χάρτου;


Τα τελευταία χρόνια εγκρίθηκαν σημαντικά κοινοτικά και εθνικά κονδύλια για ίδρυση σχολικών βιβλιοθηκών. Και πράγματι ιδρύθηκε ένας αριθμός σχολικών βιβλιοθηκών. Έκτοτε όμως αυτές οι βιβλιοθήκες τι έχουν απογίνει; Έχουν εμπλουτιστεί με καινούργια βιβλία; Έχουν βιβλιοθηκονόμους; Γιατί, έχει ακουστεί ότι οι λίγοι διορισμένοι βιβλιοθηκονόμοι απολύθηκαν και τα βιβλία, στις περισσότερες βιβλιοθήκες των σχολείων, βρίσκονται στοιβαγμένα και κλειδωμένα σε κάποιες αίθουσες μαζί με σπασμένα θρανία, σπασμένα γραφεία και χαλασμένους υπολογιστές! Το λυπηρό είναι επίσης ότι από τα 70 εκατομμύρια ευρώ που δόθηκαν, στη δεύτερη φάση του προγράμματος αυτού, για ενίσχυση δηλαδή των σχολικών βιβλιοθηκών, μόνο το ένα δέκατο (!) χρησιμοποιήθηκε τελικά για τις βιβλιοθήκες και τα άλλα πήγαν για παρτέρια και μπετόν!


Πώς όμως θα γίνει μεταρρύθμιση για αναβάθμιση για αναβάθμιση της εκπαίδευσής μας χωρίς βιβλιοθήκες, χωρίς βιβλία - τα βασικότερα εργαλεία για μελέτη, έρευνα και γνώση; Από πού θα αντλούν οι μαθητές μας συμπληρωματικές έγκυρες πληροφορίες για τις εργασίες τους και γενικότερα για την αρτιότερη μόρφωσή τους; Η κ. Δραγώνα, που είναι εκπαιδευτικός της πράξης, θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη της το ζήτημα αυτό και να συμβάλει δραστικά στην αντιμετώπισή του.