Άρθρα Γ. Δαρδανού

Ο "ΘΕΣΜΙΚΟΣ" ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

Ο Γιώργος Δαρδανός δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Ως εκδότης έχει μακρά και πλούσια πορεία στον κλάδο, ως πνευματικός άνθρωπος παρεμβαίνει όταν τον καλούν οι περιστάσεις, ως συνδικαλιστής έχει αφιερώσει τη ζωή του στους εκδότες. Τον επισκεφτήκαμε στα γραφεία των εκδόσεών του στη Μαυρομιχάλη κι είχαμε μαζί του μακρά κι ενδιαφέρουσα συζήτηση για όλη σχεδόν την ατζέντα της εκδοτικής βιομηχανίας. Πρώτα απ' όλα, όμως, ζητήσαμε να μάθουμε το πώς κινείται η αγορά διότι όλοι οι προλαλήσαντες και στα δύο ρεπορτάζ του Index δεν μπόρεσαν να μας διαφωτίσουν, επικαλούμενοι -ορθώς- την έλλειψη έγκυρων στατιστικών στοιχείων. «Πέρυσι η υποχώρηση του κλάδου ήταν της τάξης του 27-28% κι αναμένω ότι φέτος θα μειωθεί επιπλέον κατά περίπου 10%. Είναι χαρακτηριστικό ότι αρκετοί μικροί εκδότες αντιμετωπίζουν πρόβλημα επιβίωσης - αν δείτε τους ισολογισμούς θα δείτε υποχώρηση του τζίρου και αύξηση των χρεών». Ζητάμε από τον Γ. Δαρδανό να μας σχολιάσει την εντυπωσιακή αύξηση του όγκου της βιβλιοαγοράς κατά την περίοδο 2000 - 2008 η οποία αποτυπώνεται με τόση «καθαρότητα» στην έρευνα του ΕΚΕΒΙ.



Από την πλευρά του, όμως, εκφράζει επιφυλάξεις όσο αφορά στο πόσο «καθαρά» αποτυπώνει την αγορά η σχετική έρευνα. «Δεν πρόκειται για καθαρά εκδοτικές επιχειρήσεις καθώς έχουν και άλλες παραγωγικές κι εμπορικές δραστηριότητες. Το διάστημα αυτό αρκετοί επιχειρηματίες, από διάφορους κλάδους, έκαναν και τον εκδότη. Είχαμε δηλαδή πολλές εισόδους στον κλάδο, με αποτέλεσμα να κυκλοφορήσουν πάρα πολλά βιβλία τα οποία μέχρι πρότινος πωλούνταν στα περίπτερα. Αναφέρομαι σε πρόχειρες και φθηνές εκδόσεις οι οποίες με νέες στοιχειοθεσίες και φανταχτερά εξώφυλλα διακινούνται πλέον μέσω των βιβλιοπωλείων, ενώ διαφημίζονται μέσω των άλλων εντύπων, εφημερίδων και περιοδικών ή ακόμα και των τηλεοπτικών σταθμών που διαθέτουν. Είναι πλέον ευπώλητα…». Όπως και άλλοι συνάδελφοί του που ακολουθούν το παραδοσιακό μονοπάτι των εκδόσεων, λίγο ως πολύ στενό και μοναχικό, ο επικεφαλής του εκδοτικού οίκου Gutenberg και των Εκδόσεων Τυπωθήτω, τα έχει με τους ισχυρούς της αγοράς των media. «Υπάρχει λυσσαλέα επίθεση των εφημερίδων και των μεγάλων ομίλων media οι οποίοι δουλεύουν χωρίς κανόνες, χωρίς έλεγχο - αμφιβάλω αν αποδίδουν αγγελιόσημο, φόρους κ.ά.» μας είπε.



Ο Γ. Δαρδανός προσπαθεί επίμονα να φέρει τη συζήτηση στο θέμα της ποιότητας των εκδόσεων, στοίχημα το οποίο κατά την άποψή του τείνει να χαθεί μέσα στον μεγάλο αριθμό κυκλοφοριών τη σύγχρονης βιβλιοπαραγωγής. Η θέση του μοιάζει περισσότερο με κραυγή αγωνίας ενός παραδοσιακού τεχνίτη των βιβλίων -«τυπογράφο» εξακολουθεί να αποκαλεί τον εαυτό του- παρά ενός επιχειρηματία που θα έπρεπε να βλέπει κέρδος στη μείωση του κόστους. «Είναι σκύβαλα πολλά από αυτά που κυκλοφορούν, είναι σαβούρα, όλη αυτή η "γυναικεία λογοτεχνία". Αν θέλουμε να έχουμε σταθερή δουλειά, η οποία να μην επηρεάζεται από τις κρίσεις, πρέπει να δημιουργήσουμε αναγνώστες με άποψη, όχι "διεφθαρμένους" γιατί τέτοιοι είναι οι αναγνώστες που δημιουργούνται…» μας είπε.



Ο Γ. Δαρδανός δεν πιστεύει ότι ένας εκδοτικός οίκος πρέπει να επενδύει στη χαμηλή ποιότητα και το μειωμένο κόστος, προκειμένου, ως άλλοθι στη συνέχεια, την κυκλοφορία δύο- τριών ποιοτικών βιβλίων τον χρόνο. «Αν όλη αυτή η σαβούρα γέμιζε αδειανά πορτοφόλια και χρηματοδοτούσε την ποιότητα, θα το θεωρούσα θεμιτό. Εδώ όμως έχουμε έκρηξη σαβούρας, είναι κάτι διαφορετικό…». Ποιο είναι το δικό του προφίλ για τον ιδανικό αναγνώστη; Είναι οι σκεπτόμενοι, οι «πεισματάρηδες», αυτοί που επενδύουν στον πολιτισμό - είναι όμως κι αυτοί φοβισμένοι, έχουν περιορίσει κι αυτοί την κατανάλωση. Κλείνουμε με τον χώρο των βιβλιοπωλείων, σημαντική παράμετρος της βιβλιοαγοράς την οποία δεν αφήνει ασχολίαστη ο συνομιλητής μας. «Βγήκαν πολλά "μαχαίρια" στη Σταδίου, την Πανεπιστημίου και σε άλλα σημεία του κέντρου. Έχουμε έκρηξη μεγάλων βιβλιοπωλείων. Καταστήματα έχουμε πλέον πολλά. Υπάρχουν όμως αναγνώστες;» αναρωτιέται. Ο ίδιος θεωρεί ότι το παραδοσιακό βιβλιοπωλείο, ειδικά σε πόλεις που δεν υπήρχε πολιτιστικό κέντρο ή απουσίαζε η οποιαδήποτε πολιτιστική παρέμβαση της πολιτείας, λειτούργησε επί δεκαετίες ως χώρος πολιτισμού - σήμερα η άποψή του είναι ότι ορισμένα βιβλιοπωλεία μοιάζουν περισσότερο με supermarket!



Περιoδικό Index


'Aρθρο Βιβλία & Κρίση, 2010
"Σύμμαχος" ο φανατικός αναγνώστης, "όπλο" η ποιότητα, από τον Θανάση Αντωνίου